Twijfelt u of een aankoopkeuring auto verplicht is voordat u met succes een beroep kunt doen op non-conformiteit? Dit artikel legt uit wanneer een auto niet aan de overeenkomst beantwoordt, wat de onderzoeksplicht van de koper inhoudt en hoe u non-conformiteit bewijzen kunt onderbouwen. Het is geschreven voor consumenten die een auto hebben gekocht en twijfelen over de staat ervan.
Is een onafhankelijke aankoopkeuring verplicht om non-conformiteit te bewijzen?
Een onafhankelijke aankoopkeuring is niet in alle gevallen wettelijk verplicht. Onderzoeksplicht voor de koper ontstaat pas wanneer er aanleiding is om te twijfelen aan de staat van de zaak. Bij een consumentenkoop rust op de koper bovendien niet snel een onderzoeksplicht. Zonder keuring blijft een beroep op non-conformiteit in beginsel mogelijk, omdat de wettelijke bescherming van de consument-koper dwingend recht is.
Wanneer beantwoordt een auto niet aan de overeenkomst?
De afgeleverde zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden. Dit heet conformiteit: een juridisch begrip dat betekent dat de auto de eigenschappen moet hebben die de koper redelijkerwijs mocht verwachten. Van non-conformiteit is sprake als de auto, gelet op de aard van de zaak en de mededelingen van de verkoper, niet de eigenschappen bezit die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten.
De koper mag in ieder geval verwachten dat de auto geschikt is voor normaal gebruik, waaronder veilig deelnemen aan het verkeer.
Bij de koop van een tweedehands auto die bestemd is om aan het verkeer deel te nemen, geldt volgens vaste rechtspraak dat de auto niet aan de overeenkomst beantwoordt als het gebruik ervan een gevaar voor de verkeersveiligheid oplevert door een gebrek dat niet eenvoudig door de koper is te ontdekken en te herstellen. Op deze regel kan een uitzondering gelden, bijvoorbeeld wanneer de koper het risico van zo’n gebrek had aanvaard.
Een beroep op non-conformiteit is echter nicht altijd mogelijk. De koper kan zich er niet op beroepen dat de auto niet aan de overeenkomst beantwoordt, wanneer het gebrek hem bij het sluiten van de overeenkomst al bekend was of redelijkerwijs bekend kon zijn.
Eerst herstel, dan pas ontbinding: de wettelijke hiërarchie
Wanneer is vastgesteld dat de auto niet aan de overeenkomst beantwoordt (non-conformiteit), kan de koper niet direct de koopovereenkomst ontbinden of zijn geld terugvorderen. De wet kent namelijk een strikte hiërarchie van rechtsmiddelen. Op grond van artikel 7:21 BW moet de koper de verkoper eerst de gelegenheid bieden om de auto binnen een redelijke termijn kosteloos te herstellen of te vervangen. Pas als de verkoper weigert over te gaan tot herstel, of als de reparaties herhaaldelijk zonder resultaat blijven, ontstaat voor de koper de bevoegdheid tot ontbinding van de koopovereenkomst of het laten uitvoeren van herstel door een derde op kosten van de verkoper.
Wat houdt de onderzoeksplicht van de koper in?
Als een koper aanleiding heeft om te twijfelen aan de staat van een zaak en aan de geschiktheid ervan voor het beoogde gebruik, mag van hem worden verwacht dat hij daarnaar onderzoek laat verrichten. Dit heet de onderzoeksplicht.
Daartegenover staat een mededelingsplicht van de verkoper: als de verkoper gebreken kent waarvan de aanwezigheid of ernst niet zonder nader onderzoek kenbaar is, moet hij dit melden. Volgens vaste Nederlandse rechtspraak gaat de mededelingsplicht van de verkoper in de regel vóór op de onderzoeksplicht van de koper. Dit betekent dat wanneer een verkoper op de hoogte is (of had moeten zijn) van een verborgen gebrek maar dit verzwijgt, hij zich er achteraf niet op kan beroepen dat de koper tekort is geschoten omdat deze de auto vóór de koop niet technisch heeft laten keuren.
De wettekst van artikel 7:17 lid 2 BW, die spreekt over eigenschappen “waarvan de koper de aanwezigheid niet behoefde te betwijfelen”, duidt op een mogelijke onderzoeksplicht, met name bij gebruikte zaken. Bij een consumentenkoop rust op de koper echter niet snel een onderzoeksplicht, gelet op de verschillende hoedanigheden van koper en verkoper.
Bij een oudere tweedehands auto moet de koper daarnaast rekening houden met gebruikelijke slijtage. In het algemeen geldt dat de kans op gebreken groter wordt naarmate de auto ouder is.
Hoe beïnvloedt een aankoopkeuring de onderzoeksplicht en bewijspositie?
Een aankoopkeuring is geen wettelijke verplichting, maar de omstandigheden van de koop kunnen de onderzoeksplicht wél verzwaren of juist verlichten.
In een specifieke zaak over een boot oordeelde het gerechtshof dat een koopovereenkomst “zoals gezien en goed bevonden”, zonder garantie, de onderzoeksplicht van de koper accentueerde en verscherpte. In diezelfde zaak was sprake van kenbare gebreken, zoals haarscheuren en zichtbare reparaties, aan een object van 43 jaar oud; de koper had daardoor bedacht moeten zijn op ernstigere gebreken en mocht zonder nader onderzoek niet verwachten dat die afwezig waren. Dit betreft het oordeel in die concrete zaak en vormt geen algemene leeftijdsregel.
Omgekeerd oordeelde een rechtbank in een andere zaak dat voor veiligheidsaspecten die door de APK-keuring worden beoordeeld, geen aparte onderzoeksplicht op de koper rust; de koper mocht er in redelijkheid van uitgaan dat veilig aan het verkeer kon worden deelgenomen. Een proefrit alleen kwalificeerde in een andere zaak niet als deugdelijk onderzoek, vooral omdat de koper zelf aangaf onvoldoende kennis te hebben om de staat van de auto te beoordelen.
Ook voor de kosten van een keuring kan de uitkomst van een geschil van belang zijn: in een zaak oordeelde het gerechtshof dat de onderzoekskosten voor rekening van de koper bleven, omdat niet kon worden vastgesteld dat de verkoper tekort was geschoten.
Een aankoopkeuring biedt bovendien geen garantie dat alle gebreken worden ontdekt. In een zaak waarin ernstige, optisch weggewerkte roestschade al aanwezig was voordat de verkoper de auto verwierf, en zelfs de aankoopkeuring van de koper dit gebrek niet had opgemerkt, oordeelde die rechtbank dat de tekortkoming niet aan de (niet-deskundige) verkoper kon worden toegerekend. De overeenkomst kon wel worden ontbonden, maar de gevorderde schadevergoeding werd afgewezen.
Wat betreft de termijn van het wettelijke bewijsvermoeden is de wetgeving inmiddels volledig eenduidig en gemoderniseerd: op grond van artikel 7:18a lid 2 BW geldt bij een consumentenkoop dat indien een gebrek zich binnen één jaar (12 maanden) na aflevering openbaart, wettelijk wordt vermoed dat het gebrek al bij aflevering bestond. De koper hoeft in dat geval geen technisch bewijs te leveren; het is aan de verkoper om het tegendeel te bewijzen.
Weegt een toezegging van de verkoper zwaarder dan een keuring?
Als de verkoper in een advertentie of tijdens de verkoop expliciet toezeggingen doet over de staat van de auto, bijvoorbeeld dat deze “goed en veilig” of “roestvrij” is, weegt dit zwaar mee bij het bepalen van wat de koper mocht verwachten. Zulke toezeggingen kunnen de onderzoeksplicht van de koper overschaduwen, zelfs bij een oudere auto met een hoge kilometerstand.
Kan de verkoper garantie uitsluiten of aansprakelijkheid beperken?
Van de bepalingen over non-conformiteit bij een consumentenkoop kan niet ten nadele van de koper worden afgeweken; dit is dwingend recht op grond van artikel 7:6 BW. Een beding dat garantie uitsluit of “geen garantie” vermeldt, beperkt de wettelijke aanspraken van de consument op grond van non-conformiteit niet. Dit neemt niet weg dat de koper zich niet kan beroepen op non-conformiteit als het gebrek hem al bekend was of redelijkerwijs bekend had kunnen zijn.
Wat kunt u doen als u twijfelt over non-conformiteit?
- Laat bij twijfel over de staat van de auto onderzoek verrichten; dit kan uw bewijspositie versterken en invulling geven aan de onderzoeksplicht.
- Houd rekening met de wettelijke hiërarchie: geef de verkoper bij een gebrek altijd eerst de gelegenheid om de auto kosteloos te herstellen of te vervangen, voordat u aanspraak maakt op ontbinding.
- Leg mondelinge toezeggingen van de verkoper over de staat van de auto, zoals “goed en veilig” of “roestvrij”, schriftelijk vast.
- Houd er rekening mee dat een beding “zoals gezien en goed bevonden” zonder garantie, met name bij oudere zaken, de onderzoeksplicht kan verscherpen.
- Weet dat een “geen garantie”-beding uw wettelijke rechten op grond van non-conformiteit niet beperkt.
- Bedenk dat een proefrit alleen niet zonder meer als deugdelijk onderzoek geldt, zeker als u zelf niet over technische kennis beschikt.
Let op: Dit artikel bevat algemene juridische informatie en is geen juridisch advies. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. Wet- en regelgeving kan wijzigen. Raadpleeg voor advies over uw persoonlijke situatie een advocaat, jurist of het Juridisch Loket.
Onze diensten
- Schadevergoeding & Aansprakelijkheid — Wij adviseren en procederen voor u over aansprakelijkheid en het verkrijgen van een passende schadevergoeding.
- Aankoop & Gebreken — Wij beoordelen of u recht heeft op herstel, vervanging of schadevergoeding bij een gebrekkige aankoop.
- Garantie & Consumentenrecht — Onze juristen helpen u bij geschillen over garantie en uw rechten als consument.
