Wat is witwassen eigenlijk?
Witwassen betekent dat je geld of spullen die je hebt gekregen door criminele activiteiten, probeert te verbergen, zodat het lijkt alsof ze legaal zijn. Het gaat erom dat je de echte, foute, herkomst van het geld of de spullen verbloemt. In deze uitspraak uit 2014 van de Hoge Raad gaat het over een verdachte die ervan werd beschuldigd geld, een Rolex horloge en twee auto’s (een Volkswagen Golf en een Audi) te hebben witgewassen. De centrale vraag was of de manier waarop hij de spullen had, ook echt bijdroeg aan het verbergen van de criminele herkomst. Het specifieke geval van de Witwassen Volkswagen Golf Hoge Raad 2014 uitspraak biedt belangrijke inzichten over deze kwestie.
Wat was er precies aan de hand?
Een man werd ervan verdacht dat hij, tussen 2008 en 2010, spullen had die hij via misdrijf had verkregen. Dit ging om een geldbedrag van ruim 22.000 euro, een Rolex horloge en twee auto’s. Volgens de rechtbank en het Hof had hij deze spullen witgewassen, omdat zijn legale inkomsten te laag waren om deze aankopen te rechtvaardigen. Hij had namelijk al een geschiedenis van diefstallen en het vervoer van drugs.
Waarom vond het Hof dat het witwassen was?
De verdachte had over een periode van 29 maanden gemiddeld slechts 480 euro per maand aan kasopnames, en zijn totale inkomsten waren laag. Het Hof vergeleek dit met de kosten voor levensonderhoud en concludeerde dat er geen ruimte was voor luxe uitgaven. De verdachte kon volgens het Hof de herkomst van het geld voor het Rolex horloge, de Volkswagen Golf, de Audi en diverse andere contante uitgaven niet aannemelijk maken. Hij betaalde bijvoorbeeld de Volkswagen Golf en de Audi contant. De verdachte beweerde dat de Volkswagen Golf betaald was met 42.000 euro aan verjaardagsgeld voor zijn zoon, maar het Hof vond deze verklaring ongeloofwaardig door veel tegenstrijdigheden. Ook zijn verklaring over de Audi (verkregen door inruil) werd niet geloofd, omdat hij hier geen bewijs voor kon leveren.
Wat zei de Hoge Raad over witwassen en verhullen?
De Hoge Raad heeft in eerdere uitspraken al duidelijk gemaakt dat als iemand spullen heeft die direct uit zijn eigen misdrijf komen, het niet altijd automatisch witwassen is. Er moet dan ook iets zijn waardoor je de criminele herkomst probeert te verbergen of te verhullen. In deze zaak oordeelde de Hoge Raad dat het Hof te weinig had vastgesteld om te bewijzen dat de verdachte met het enkel ‘voorhanden hebben’ van de contante geldbedragen (600 euro bij aanhouding en 1.750 euro in een kluis) ook echt probeerde de criminele herkomst te verbergen of te verhullen. Het Hof stelde alleen vast dat hij het geld bij zich had of in een kluis bewaarde, maar daaruit blijkt niet direct een poging tot verhulling. Echter, de Hoge Raad vond dat deze fout in de motivering niet ernstig genoeg was om de hele uitspraak te vernietigen, omdat de algemene ernst van het witwassen niet werd aangetast.
Wat gebeurde er met de Volkswagen Golf?
Naast de beschuldiging van witwassen, wilde het Hof ook dat de Volkswagen Golf van de verdachte ‘verbeurd’ (afgepakt) zou worden. De Hoge Raad zag echter in de dossiers dat het beslag op deze auto al vóór de uitspraak van het Hof was opgeheven. Dit betekent dat de auto al niet meer in beslag genomen was toen het Hof besloot hem verbeurd te verklaren. Hierdoor was het besluit van het Hof om de auto te verbeurd te verklaren niet geldig. Op dit punt gaf de Hoge Raad de verdachte gelijk en vernietigde het deel van de uitspraak over de verbeurdverklaring van de auto. Voor meer informatie over dit onderwerp, kun je onze categorie ‘Procedures en geschillen’ bezoeken.
Wat was de uiteindelijke uitkomst?
De Hoge Raad heeft de uitspraak van het Gerechtshof vernietigd, maar alleen wat betreft de straf die de verdachte kreeg. De zaak moest hiervoor terug naar het Gerechtshof in Amsterdam voor een nieuwe beoordeling van de straf. De rest van het beroep van de verdachte, inclusief de veroordeling voor witwassen van de geldbedragen en de Rolex, werd afgewezen (verworpen), behalve de verbeurdverklaring van de Volkswagen Golf die onterecht bleek.